رایزن فرهنگی ایران در مسقط: بدون توجه به نفوذ انگلیس نمی‌توان معادلات عمان را فهم کرد | پشت پرده اقدامات آمریکا علیه تفاهم اسلام آباد

به گزارش شهرآرانیوز؛  نشست تخصصی «دیپلماسی فرهنگی ایران و عمان؛ فرصت‌ها و چالش‌ها» با حضور سید محمد ذوالفقاری، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عمان، در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد. در این نشست که با حضور جمعی از خبرنگاران و اصحاب رسانه برگزار شد، ظرفیت‌ها، فرصت‌ها و چالش‌های موجود در روابط فرهنگی میان جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان مورد بررسی قرار گرفت.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عمان با اشاره به نفوذ تاریخی و گسترده انگلیس در این کشور گفت: نمی‌توان معادلات عمان را فهم کرد مگر اینکه رابطه این کشور با قدرت‌های بزرگ، قدرت‌های فرامنطقه‌ای و استعمار قدیم را به‌طور جدی مورد توجه قرار داد.

ذوالفقاری اظهار کرد: نفوذ انگلیس در بخش‌های مختلف این کشور از جمله آموزش و مدیریت، بسیار مشهود و قابل توجه است.

وی با اشاره به نماد رسمی عمان افزود: اگر نماد این کشور را که شامل شمشیر، خنجر و تاج است مورد توجه قرار دهیم، تاج موجود در این نماد به تاج ملکه انگلستان شباهت دارد و این مسئله می‌تواند نشانه‌ای از پیوندهای تاریخی عمان و انگلیس باشد.

رایزن فرهنگی ایران در عمان با بیان اینکه سفارت انگلیس در مسقط از موقعیتی متفاوت نسبت به سایر سفارتخانه‌ها برخوردار است، گفت: تقریباً همه سفارتخانه‌ها در یک محدوده مشخص در مسقط قرار دارند، اما سفارت انگلیس از جاده و ساحل اختصاصی برخوردار است و حتی محل اقامت سفیر این کشور نیز در موقعیتی متفاوت قرار دارد.

ذوالفقاری تصریح کرد: مجموعه این نشانه‌ها و نفوذ انگلیس در عرصه‌های مختلف، نشان می‌دهد که پرونده ارتباط سلطنت عمان با پادشاهی انگلستان باید به شکل متفاوتی مورد توجه قرار گیرد و بدون در نظر گرفتن این روابط، تحلیل مناسبات عمان با قدرت‌های بزرگ و فرامنطقه‌ای کامل نخواهد بود.

وی همچنین به سیاست اعلامی عمان در زمینه بی‌طرفی اشاره کرد و گفت: عمانی‌ها خود را «دوست همه و دشمن هیچ‌کس» معرفی می‌کنند و در سال‌های اخیر نیز از تعبیر «سوئیس منطقه» برای توصیف سیاست خارجی خود استفاده کرده‌اند.

رایزن فرهنگی ایران در عمان با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی این کشور، بر ضرورت تقویت دیپلماسی فرهنگی ایران در عمان تأکید کرد و افزود: روابط فرهنگی می‌تواند زمینه‌ساز توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف از جمله گردشگری، سلامت، دانشگاهی و اقتصادی باشد.

عمان در تفاهم نامه اسلام آباد دچار گسست شد

ذوالفقاری در ادامه با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز اظهار کرد: تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین آبراه‌های جهان و از مسیرهای اصلی تجارت انرژی در دنیاست و توجه قدرت‌های بزرگ به این منطقه و محدودیت‌هایی که در آن ایجاد شده، از عوامل مؤثر بر تداوم تنش‌ها و جنگ اخیر بوده است.

وی افزود: تنگه هرمز حدود ۳۳ کیلومتر عرض دارد که نزدیک به ۲۲ کیلومتر آن قابلیت کشتیرانی دارد و این آبراه به‌صورت تقریباً مساوی میان آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار گرفته است. به‌طور سنتی، ورود کشتی‌ها به خلیج فارس از سمت ایران و خروج آن‌ها به دلیل وزن و نوع بارگیری از مسیر عمان انجام می‌شده است.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عمان ادامه داد: مسئله اصلی در تحولات اخیر این بود که جمهوری اسلامی ایران با توجه به تهدیدهای سرزمینی و حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای و مداخلات غیرمشروع، بر حق خود برای اعمال حاکمیت و نظارت بر آبراه تأکید داشت و این موضوع را نیز به‌صورت جدی دنبال کرد.

ذوالفقاری با اشاره به تفاهمنامه اسلام‌آباد گفت: در جریان این تفاهمنامه، یکی از حلقه‌های این زنجیره که مربوط به عمان بود، دچار گسست شد. پیش از این نیز اشاره کردم که عمانی‌ها در بسیاری از موضوعات مهم، بدون در نظر گرفتن نظر و فشار قدرت‌های بزرگ، به‌ویژه انگلیس و آمریکا، تصمیم‌گیری نمی‌کنند و این مسئله در موضوع تنگه هرمز نیز خود را نشان داد.

وی افزود: در بند پنجم تفاهمنامه، موضوع اعمال مدیریت ایران بر تنگه هرمز مورد توجه قرار گرفته بود، اما پس از آغاز اجرای تفاهمنامه، آمریکایی‌ها وارد رایزنی‌های پشت‌پرده با عمان شدند و عمان را تحت فشار قرار دادند تا درخصوص بخش‌هایی از آبراه که در محدوده حاکمیت این کشور قرار دارد، موضع متفاوتی اتخاذ کند.

رایزن فرهنگی ایران در عمان تصریح کرد: در نهایت، تفسیر ایران از مفاد تفاهمنامه با تفسیر طرف عمانی متفاوت شد و عمانی‌ها اعلام کردند هر کشتی که قصد ورود یا خروج از محدوده تحت حاکمیت این کشور را دارد، باید مطابق نظر و مقررات عمان عمل کند. این اختلاف دیدگاه در کنار سایر تحولات منطقه‌ای، به افزایش تنش‌ها و شکل‌گیری نبرد هرمز در جریان جنگ ۱۳ روزه منجر شد.

ذوالفقاری با تأکید بر تداوم اهمیت تنگه هرمز اظهار کرد: برخی تصور می‌کنند با توسعه خطوط لوله انتقال انرژی یا ایجاد مسیرهای جایگزین، اهمیت تنگه هرمز در آینده کاهش خواهد یافت، اما این تصور چندان واقع‌بینانه نیست و این آبراه دست‌کم در چند دهه آینده همچنان یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری و انرژی جهان خواهد بود.

وی ادامه داد: امروز نیز با وجود توسعه هواپیماها، راه‌آهن و سایر شیوه‌های حمل‌ونقل، بخش عمده تجارت جهانی همچنان متکی بر دریا و اقیانوس‌هاست. کشتی‌های بزرگ قادرند هزاران کانتینر را جابه‌جا کنند، در حالی که ظرفیت حمل‌ونقل ریلی با آن قابل مقایسه نیست.

رایزن فرهنگی ایران در عمان با اشاره به مزیت اقتصادی حمل‌ونقل دریایی گفت: هزینه انتقال کالا از طریق دریا به‌مراتب پایین‌تر از حمل‌ونقل ریلی است و همین موضوع موجب شده آبراه‌های بین‌المللی همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای در تجارت جهانی داشته باشند. بنابراین، اهمیت راهبردی تنگه هرمز را نمی‌توان صرفاً با ایجاد چند مسیر جایگزین کاهش‌یافته تلقی کرد.

مشهد؛ ظرفیت مهم ایران برای توسعه دیپلماسی عمومی با عمان

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عمان با اشاره به جایگاه مشهد در روابط ایران و عمان اظهار کرد: مشهد از ظرفیت بسیار مهمی برای ارتباط با بدنه اجتماعی و مردمی عمان برخوردار است و می‌تواند نقش پررنگی در تقویت دیپلماسی عمومی ایران در این کشور ایفا کند.

ذوالفقاری افزود: حرم مطهر امام رضا(ع) یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های مشهد در این زمینه است، چراکه عمانی‌هایی که به مشهد سفر می‌کنند، معمولاً حضور در حرم مطهر رضوی را در برنامه خود قرار می‌دهند و همین موضوع می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت ارتباطات فرهنگی و اجتماعی میان دو ملت باشد.

وی ادامه داد: شبکه درمان و ظرفیت‌های پزشکی مشهد نیز از دیگر حوزه‌هایی است که می‌تواند در توسعه روابط با عمان مورد استفاده قرار گیرد. بسیاری از اتباع عمانی برای دریافت خدمات درمانی به کشورهای مختلف سفر می‌کنند و مشهد می‌تواند با معرفی ظرفیت‌های پزشکی و درمانی خود، سهم بیشتری از این بازار را به دست آورد.

رایزن فرهنگی ایران در عمان همچنین بر اهمیت دیپلماسی دانشگاهی و علمی تأکید کرد و گفت: دانشگاه‌ها و مراکز علمی مشهد ظرفیت قابل توجهی برای گسترش ارتباط با دانشگاه‌ها و نخبگان عمان دارند و این حوزه می‌تواند در کنار گردشگری و سلامت، به یکی از پایه‌های روابط مردمی دو کشور تبدیل شود.

ذوالفقاری با اشاره به حضور گسترده مشهدی‌ها و خراسانی‌ها در عمان اظهار کرد: از هر پنج مهاجری که در مسقط حضور دارند، ممکن است یک نفر مشهدی باشد و همین موضوع ظرفیت اجتماعی مهمی برای ارتباط میان دو طرف ایجاد کرده است.

وی افزود: پروازهای مستقیم میان مشهد و مسقط نیز نقش مهمی در استمرار این ارتباطات دارند و در کنار آن، فعالیت کسبه مشهدی، حضور خانواده‌ها و بانوان خراسانی در عمان و ارتباطات شکل‌گرفته میان آنان، بخشی از ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده در روابط اجتماعی ایران و عمان است.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عمان تأکید کرد: مجموعه این ظرفیت‌ها، از حرم مطهر رضوی و گردشگری گرفته تا حوزه سلامت، دانشگاه، تجارت و ارتباطات مردمی، می‌تواند به تقویت دیپلماسی عمومی ایران در عمان کمک کند و مشهد در این میان جایگاهی ویژه دارد.

نقش دیپلماسی فرهنگی ایران در جریان جنگ اخیر

ذوالفقاری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش دیپلماسی فرهنگی ایران در جریان جنگ اخیر گفت: با آغاز جنگ، نقش دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف به‌طور ملموس خود را نشان داد و این موضوع را می‌توان در کشورهایی مانند هند، پاکستان، عراق، ترکیه، کشورهای آفریقایی، اروپایی و کشورهای منطقه خلیج فارس مشاهده کرد.

وی افزود: در عمان به دلیل اینکه این کشور تنها دو بار هدف اصابت موشک و پهپاد قرار گرفت و شرایط متفاوتی نسبت به برخی کشورهای دیگر داشت، ارتباطات فرهنگی شکل‌گرفته در سال‌های گذشته، حضور رایزنی فرهنگی و فعالیت سفارت جمهوری اسلامی ایران، زمینه‌ای را فراهم کرد که از روزهای ابتدایی جنگ، عمانی‌ها برای حمایت و کمک به ایران در سفارت و رایزنی فرهنگی حضور پیدا کنند.

رایزن فرهنگی ایران در عمان ادامه داد: کمک‌های مختلفی از سوی مردم عمان و حتی برخی اتباع خارجی مقیم این کشور برای حمایت از ایران و جبهه مقاومت صورت گرفت. این مسئله نشان می‌دهد ارتباطات فرهنگی و انسانی که در سال‌های گذشته ایجاد شده، در شرایط بحرانی می‌تواند به یک سرمایه مهم برای کشور تبدیل شود.

ذوالفقاری با اشاره به خاطره‌ای از یکی از اتباع هندی مقیم عمان گفت: یکی از کارگران هندی که سه سال در عمان مشغول به کار بود و تمام پس‌انداز خود را برای بازگشت به کشورش ذخیره کرده بود، پس از مشاهده تحولات جنگ ایران تصمیم گرفت تمام پس‌انداز خود را برای کمک اختصاص دهد و گفت حاضر است سه سال دیگر نیز در عمان کار کند تا بتواند بعداً به کشورش بازگردد.

وی تصریح کرد: شکل‌گیری چنین رفتارهایی نتیجه ارتباطات انسانی و فرهنگی است و نشان می‌دهد قدرت دیپلماسی عمومی تنها در گفت‌وگوهای رسمی میان دولت‌ها خلاصه نمی‌شود.

رایزن فرهنگی ایران در عمان تأکید کرد: حضور مردم در صحنه و حمایت اجتماعی از کشور، در بسیاری از مواقع می‌تواند اثری حتی فراتر از ابزارهای نظامی داشته باشد. هر پرچمی که در دست مردم قرار می‌گیرد و هر حضوری که در خیابان‌ها شکل می‌گیرد، می‌تواند پیام مهمی را به افکار عمومی و دشمنان منتقل کند.

ذوالفقاری افزود: به همین دلیل، تشویق مردم به حضور، استمرار حضور و تبیین درست مسائل از وظایف مهم نهادهای فرهنگی است. حتی حضور کوتاه‌مدت مردم در اجتماعات و همراهی با این جریان اجتماعی می‌تواند در تقویت روحیه عمومی و انتقال پیام همبستگی مؤثر باشد.

وی با اشاره به مأموریت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در حوزه دیپلماسی عمومی گفت: تبیین آنچه بر کشور گذشته و توسعه دیپلماسی عمومی از وظایف مهم سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی است. در برخی سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران ممکن است کارشناس مستقلی برای دیپلماسی عمومی حضور نداشته باشد، اما رایزن فرهنگی عملاً بخشی از این نقش را برعهده می‌گیرد.

در ادامه حتما بخوانید حمایت انگلیس از دیپلماسی و تداوم فشار اقتصادی بر ایران